Tương phùng cố nhân

Bạn Cát Tường đề nghị Lĩnh Nghiêm nói về “cố nhân” trong bài thơ:

Lao xao đám bụi hồng trần

Sáng nay tắt lịm trước nàng xuân

Nhành hoa mai trắng thanh tao thế

Mây gió đem về hương cố nhân.

Hình như bạn Cát Tường nghĩ rằng “cố nhân” ở đây là một người nào đó, chắc Cát Tường cho rằng đó là “người xưa” của Lĩnh Nghiêm. Có thể vài bạn  khác cũng đã nghĩ như vậy. Xin thưa, không phải! “Cố nhân” trong bài thơ này không phải là một con người bằng xương bằng thịt, “cố nhân” ở đây là một hình ảnh ẩn dụ cho bản tâm thanh tịnh, nó là cái chân thiện mỹ. Trong bài thơ “Tìm nhau” của Sư Ông Làng Mai cũng có câu:

Chiều hôm qua bước đi một mình

Con thấy là thu rơi đầy lối cũ

Và vầng trăng cheo trước ngõ

Đã xuất hiện bất thần

Như bóng hình người cũ.

“Người cũ” ở đây không phải là một con người, đó là hình ảnh ẩn dụ cho giác tính.

An lạc, thanh tịnh chính là bản chất của tâm ta, chỉ vì ta sống trong lãng quên, thất niệm, để cho những âu lo, muộn phiền trấn ngự nên ta đánh mất sự bình an vốn có của mình, tâm ta ngày càng rời xa cõi an bình, rời xa bản chất thanh tịnh, ta để lạc mất “cố nhân”.

Khi có chánh niệm, ta biết buông xuống những âu lo và những suy nghĩ vẩn vơ để trở về theo dõi hơi thở đang đi vào, hơi thở đang đi ra, thì những phiền muộn rơi rụng dần, tâm ta sẽ bình an trở lại, ta lại được tao ngộ cùng “cố nhân”. Tu tập là một sự trở về, trở về với bản tâm thanh tịnh. Theo dõi hơi thở chính là chiếc cầu đưa ta tới bờ vui.

Một khi có chánh niệm thì ta tiếp xúc được với vẻ đẹp trong ngần của mùa xuân. Mùa xuân đẹp là vì lòng người bình an. Nếu lòng không bình an thì mùa xuân sẽ không còn đẹp nữa. Khi tâm an lạc thì mùa đông cũng trở thành ấm áp, mùa hè trở nên mát mẻ và mùa thu cũng là mùa của xum vầy.

Mùa xuân ở đây là một đối tượng của chánh niệm. Bằng con mắt chánh niệm nhìn vào mùa xuân thì mùa xuân trở nên trong trẻo hơn, tươi mới hơn; con mắt chánh niệm nhìn vào nhành hoa mai trắng thì nhành hoa mai trắng tinh khiết hơn, thanh tao hơn, con mắt chánh niệm nhìn vào cánh én thì cánh én rộn ràng hơn. Nếu không có chánh niệm, nếu trong lòng còn chất chữa những buồn phiền chưa buông bỏ được thì mùa xuân cũng trở nên u uất, cây hoa mai chẳng khác gì những cây khác và cánh én cũng như mọi cánh chim trời thôi. Vì vậy, không phải mùa xuân làm nên vẻ đẹp của đất trời mà chính nguồn tâm an lạc tạo nên vẻ đẹp của trời đất. Mùa xuân, cành hoa mai hay cánh én là tiếng chuông chánh niệm nhắc ta tiếp xúc với thực tại nhiệm mầu. Tất cả những hiện hữu khác cũng đều là tiếng chuông chánh niệm nhắc nhở ta trở về với bản tâm thanh tịnh chỉ có điều ta có đủ tỉnh giác để lắng nghe những tiếng gọi ấy hay không mà thôi (bông hoa nào, hạt sỏi nào cũng thuyết Pháp Hoa Kinh) .

Có những lúc ta quên thở, quên cười bất chợt ngước lên thấy bức thư pháp của Sư Ông treo trên tường đề chữ “thở đi con” “mỉm cười đi con” thì ta giật mình trở về với hơi thở, với nụ cười. Bức thư pháp là một đối tượng nhắc ta trở về với chánh niệm. Thế thì cành hoa mai trước sân cũng đóng vai trò một vị Bụt thuyết cho ta nghe một bài pháp về an trú trong hiện tại. Nhờ trông thấy cành hoa mai trắng mà ta đi sâu hơn vào chánh niệm, khi chánh niệm hùng hậu thì những đám bụi hồng trần lao xao trong tâm rơi rụng hết:

Lao xao đám bụi hồng trần

Sáng nay tắt lịm trước nàng xuân

Chỉ còn lại hơi thở, chỉ còn lại sự bình an và vẻ đẹp trong ngần của mùa xuân.

Nhành hoa mai trắng thanh tao thế

Mây gió đem về hương cố nhân.

Nụ hoa mới nở, trắng muốt, tinh khôi, vô cùng thanh tao. Nụ hoa đại diện cho cái đẹp, cái thật và cái lành. Mà cái đẹp, cái thật và cái lành là cái có sẵn trong tâm ta nhưng vì ta thất niệm nên để cho  bụi trần che phủ. Nay, khi bắt gặp cành hoa mai trắng, thì cành  mai tinh khiết đã giúp ta tiếp xúc lại với bản tâm thanh tịnh của mình, ta gặp lại “cố nhân” tên là Chân Thiện Mỹ trong mình. Giây phút ấy là giây phút đẹp tuyệt vời, mình được sống với con người thật của mình - những chiếc mặt nạ rơi rụng xuống, mình sống với bản chất lương thiện trong mình - không toan tính, mình sống với vẻ đẹp trong mình – tình yêu thương.

Nếu đó không phải là cành hoa mai, mà là một nụ hồng, một đoá sen, một bông cúc thì cũng vậy thôi. Nếu đó không phải là hoa mà chỉ là  tiếng chim hót,  tiếng gà gáy, tiếng ve râm ran, thậm chỉ là một hòn sỏi, một cành củi khô thì chúng cũng đều có thể đong vai trò sứ giả của Như Lai để nhắc ta trở về tiếp xúc với Phật tính trong mình.  Trong bài thơ xuất hiện “nhành hoa mai trắng” là bởi vì thời điểm ấy tôi đang sống tại một xứ sở đầy hoa mai trắng. Những bài thơ bốn câu về xuân và hoa mai mà tôi vẫn đăng rải rác trên facebook được làm vào một sáng mùa xuân năm 2010. Lúc ấy tôi đang ở Xóm Mới – Làng Mai. Dạo ấy tôi làm thị giả cho Sư Ông, một lần sách túi đi theo chân Thầy, khi ngang qua cây mận hồng trước thư quán, hai thầy trò dừng lại đứng ngắm hoa. Sư Ông mỉm cười nhìn tôi và nói: “Con làm thơ về hoa mai đi”. Và thế là một buổi sáng nọ, cảm hứng dâng trào, tôi cầm bút và viết. Sau hai tiếng đồng hồ đắm mình trong thế giới thi ca, đếm lại thì được 9 bài thơ nhỏ. Làm xong đọc thấy cũng được được, tôi dự định bao giờ viết được 100 hoặc 50 bài thơ bốn câu chỉ về mùa xuân và hoa mai thì sẽ cho xuất bản tập thơ “Xuân và Mai”. Nhưng từ đó đến nay chưa có ai nhắc “làm thơ về hoa mai đi”. Với lại về Việt Nam nên không còn được gần rừng hoa mai trắng nữa nên cảm hứng của tôi cứ teo tóp dần, cho tới nay vẫn chưa có thêm bài thơ nào về xuân và hoa mai cả. Mời bạn cùng đọc lại những bài thơ ấy nhé:

1               

Rộn ràng từng cánh én

Chắp cánh những hoài mong

Hồn thơm hương nắng mới

Mai trắng nở trong lòng.

2

Đêm ướp hoa mai trắng

Hương thơ gạn hồn trong

Mảnh trăng xuân tĩnh mặc

Hờn tủi bặt mù tăm.

3

Trong trầm luân bể đời

Vẫn vẹn ánh xuân ngời

Giữa trần gian buồn tủi

Mai trắng còn tinh khôi.

4

Lộc đã lên xanh từ cành khô

Ánh sáng thoát thai từ đêm tối

Đen trắng đổi trao nhau rất vội

Giá lạnh đông tàn xuân mở hội.

5

Sáng nay trời đất trong ngần

Một nhánh mai vàng nở trước sân

Áo bạc chay lòng tâm chẳng bận

Nắng tưới lên ngàn hong gió xuân

6

Lao xao đám bụi hồng trần

Sáng nay tắt lịm trước nàng xuân

Nhành hoa mai trắng thanh tao thế

Mây gió đem về hương cố nhân

7

Đông đìu hiu cô quạnh

Đất nứt cây trơ cành

Nhưng nấp sau băng giá

Là cả một mùa xanh

8

Mỗi khi mùa xuân tới

Thức ngàn lá lên xanh

Nhưng trong lòng xuân thắm

Chồi biếc đã lìa cành.

9

Mùa xuân lên tiếng hát

trời đất đẹp vô ngần

hồn thơ lên tiếng hát

tục nhân thành tao nhân

Cảm ơn bạn Cát Tường đã gợi ý cho tôi chia sẻ những dòng chữ đơn sơ này.